Trong 7 ngày qua, một loạt bài phân tích về bước đột phá của máy quang khắc Trung Quốc đã khuấy động thị trường. Đáng chú ý nhất là luận điểm: "tiến bộ trong công nghệ quang khắc của Trung Quốc sẽ làm suy yếu hiệu quả của các lệnh trừng phạt xuất khẩu và thay đổi cục diện chip toàn cầu."
Tôi đã đọc qua báo cáo phân tích của một quỹ đầu tư về chủ đề này. Nó khô khan, chi tiết và đầy rẫy những đánh giá về rủi ro kỹ thuật. Nhưng thứ đập vào mắt tôi không phải là công nghệ, mà là khung tư duy. Nó giống hệt cách tôi từng phân tích Compound v1: tìm ra điểm nghẽn, mô hình hóa dòng chảy, và định vị hành động trong một kịch bản vĩ mô.
Hãy nhìn vào bối cảnh.
Kể từ 2022, FED tăng lãi suất đã hút cạn thanh khoản khỏi mọi tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto và cổ phiếu công nghệ. Nhưng có một dòng chảy ngầm đang hình thành: đó là dòng vốn nhà nước khổng lồ đổ vào công nghệ bán dẫn của Trung Quốc. Nó giống như một "liquidity pool" khổng lồ được chính phủ bơm vào, tách biệt với chu kỳ lãi suất toàn cầu.
Điểm cốt lõi nằm ở khái niệm "quyền chọn vĩ mô".
Báo cáo đó đã đúng khi xem đột phá về máy quang khắc DUV ngập nước (ArF Immersion) của Trung Quốc không chỉ là một sự kiện kỹ thuật, mà là một "quyền chọn mua" (call option) trên toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc. Nó không làm thay đổi ngay lập tức thị trường chip 3nm, nhưng nó thay đổi hoàn toàn cán cân rủi ro-phần thưởng trong ván cược địa chính trị.
Hãy tôi kể bạn nghe một chuyện. Trong thời kỳ DeFi Summer 2020, tôi từng audit thủ công hợp đồng thông minh Compound v1. Tôi tìm ra một lỗi tính lãi. Các dev core team đã phản hồi và fix nó. Bài học là: bất kỳ hệ thống khép kín nào, dù phức tạp đến đâu, đều có điểm yếu trong giả định của nó. Lệnh trừng phạt công nghệ cũng vậy. Nó được xây dựng trên giả định Trung Quốc không thể tự sản xuất máy quang khắc tiên tiến. Một khi giả định đó bị phá vỡ, toàn bộ cấu trúc của "lệnh trừng phạt" sẽ phải được định giá lại.
Góc nhìn phản trực giác của tôi nằm ở đây: thị trường đang định giá quá thấp khả năng "phi rủi ro" của tài sản Trung Quốc khi có sự kiện này xảy ra.
Không phải vì máy quang khắc Trung Quốc sẽ ngay lập tức sản xuất ra chip 5nm cho Huawei. Mà vì một khi Trung Quốc có năng lực sản xuất ổn định ở node 28nm, toàn bộ chuỗi cung ứng chip cho xe điện, IoT, và các ngành công nghiệp truyền thống sẽ được "neo" vào nền tảng công nghệ này. Điều này giống như việc một Layer 2 cuối cùng cũng tìm ra cách để batch giao dịch thành công. Giá trị không nằm ở mỗi giao dịch, mà nằm ở sự tồn tại của một thị trường mới, ổn định và có thể dự đoán được.
Tôi nhớ lại năm 2022, khi tôi quyết định thoát khỏi thị trường NFT và yield farming dựa trên tín hiệu vĩ mô về lãi suất của FED. Lúc đó, ai cũng bảo tôi điên. Giờ thì họ hiểu. Chu kỳ đi, chu kỳ đến. Bây giờ, tôi thấy một tín hiệu tương tự nhưng ngược chiều: một "cú sốc cung" công nghệ từ Trung Quốc đang hình thành. Nó có thể không xảy ra ngay lập tức, nhưng nó là một quyền chọn mua mà giá rẻ đến khó tin.
Takeaway của tôi cho những người bạn đang cầm danh mục là: đừng chỉ nhìn vào biểu đồ giá Bitcoin hay TVL của các giao thức. Hãy nhìn vào bản đồ thanh khoản toàn cầu và các biến số địa chính trị đang thay đổi nó. Một quỹ fund manager 10 triệu USD như tôi đang phân bổ một phần nhỏ danh mục để mua các quyền chọn gián tiếp này. Còn bạn, bạn đã có kế hoạch cho kịch bản "Trung Quốc tự chủ chip" chưa? Hay bạn vẫn đang đặt cược toàn bộ vào câu chuyện cũ?