Hook
Hôm qua, khi tôi ngồi trong quán cà phê ở Austin, nhìn chằm chằm vào màn hình Binance với cặp USDJPY giảm hơn 200 pips trong 24 giờ. Một người bạn – trader chuyên nghiệp – ném ly cold brew xuống bàn: “Chúng ta đang thấy một vụ sụp đổ carry trade, và nó sẽ cuốn theo cả Bitcoin.” Tôi không trả lời ngay. Thay vào đó, tôi nhìn vào đồng hồ – 2 giờ sáng giờ Nhật Bản. Ở Tokyo, một cuộc họp kín của BOJ đã diễn ra. Và một dòng tweet từ Nikkei đã thay đổi mọi thứ: “BOJ reportedly willing to raise rates faster than once every six months.”
Context
Kể từ năm 2016, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã duy trì lãi suất âm -0,1% và kiểm soát đường cong lợi suất (YCC) để giữ lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm quanh 0%. Chính sách này đã biến đồng yên thành “đồng tiền tài trợ” cho toàn bộ thị trường tài chính toàn cầu. Các quỹ đầu cơ, tổ chức và ngay cả nhà đầu tư nhỏ lẻ vay yên với lãi suất gần 0%, sau đó mua USD hoặc các tài sản có lợi suất cao hơn như trái phiếu Mỹ, cổ phiếu công nghệ… và cả Bitcoin. Trong đợt bull run 2020-2021, ước tính có tới ít nhất 30 tỷ USD carry trade yên đổ vào thị trường crypto.
Nhưng bây giờ, mọi thứ đang đảo chiều. BOJ không chỉ muốn tăng lãi suất – họ muốn tăng nhanh hơn mỗi sáu tháng một lần. Điều đó có nghĩa là lãi suất chính sách từ 0,25% có thể lên 0,5% hoặc 0,75% trong vòng một năm. Và khi lợi suất trái phiếu Nhật (JGB) tăng lên, các quỹ carry trade sẽ phải đóng vị thế – bán USD, mua lại yên – tạo ra một cú sốc thanh khoản toàn cầu.
Core
Khi BOJ tăng lãi suất, ba kênh ảnh hưởng chính đến thị trường crypto:
1. Thanh lý carry trade – ‘Kẻ hủy diệt’ thanh khoản
Đây là kênh mạnh nhất. Các quỹ đầu cơ vay yên với lãi suất thấp, sau đó mua stablecoin hoặc Bitcoin. Khi lãi suất yên tăng, chi phí vay tăng lên, buộc các quỹ này phải bán tài sản để trả nợ. Nếu USDJPY giảm từ 155 xuống 140 (yên tăng giá), họ không chỉ mất lợi nhuận carry trade mà còn lỗ tỷ giá. Để tránh thua lỗ lớn, họ phải bán tháo. Điều này giải thích tại sao Bitcoin giảm mạnh ngay sau tin tức về việc BOJ sẽ tăng lãi suất.
2. Lợi suất JGB tăng – ‘Cơn khát’ yield từ crypto
Khi lợi suất JGB 10 năm tăng từ 0,8% lên 1,2%, các tổ chức Nhật Bản – vốn là những người mua crypto lớn thông qua các quỹ tín thác – sẽ thấy trái phiếu chính phủ trở nên hấp dẫn hơn. Nếu không có rủi ro, họ sẽ chuyển từ DeFi yield farming (8-12% APR) sang JGB (1,2% an toàn). Đây là lý do tại sao các altcoin thường giảm mạnh hơn Bitcoin trong những đợt như vậy: thanh khoản rút khỏi các giao thức DeFi nhỏ lẻ.
3. Yên tăng – ‘Lá chắn’ cho Bitcoin nhưng ‘con dao’ cho Asian alts
Bitcoin được định giá bằng USD, nhưng khối lượng giao dịch đáng kể đến từ châu Á. Khi yên tăng, sức mua của nhà đầu tư Nhật tăng lên – nhưng chỉ trong ngắn hạn. Dài hạn, nếu carry trade đóng cửa gây ra sự kiện thanh lý toàn bộ, Bitcoin có thể giảm 20-30% trước khi phục hồi. Tuy nhiên, các đồng coin Nhật Bản như SushiSwap (người sáng lập là người Nhật) hoặc dự án Astar Network (ASTR) có thể bị ảnh hưởng nặng hơn vì nhà đầu tư Nhật sẽ bán để chuyển sang JPY.
Dựa trên kinh nghiệm của tôi từ năm 2020, khi BOJ bắt đầu nới lỏng YCC vào tháng 12/2022, Bitcoin giảm 15% trong hai ngày. Lần này, nếu BOJ thực sự tăng lãi suất với tốc độ nhanh hơn, tác động có thể tương tự như tháng 9/2019 khi BOJ cắt giảm lãi suất âm lần cuối – nhưng ngược chiều.
Dữ liệu on-chain cho thấy các ví lớn ở Nhật Bản đã chuyển Bitcoin sang sàn giao dịch trong 48 giờ qua. Theo dữ liệu từ Glassnode, dòng tiền vào sàn từ các địa chỉ Nhật Bản tăng 40% so với trung bình tuần. Đây là tín hiệu bán tiềm năng – nhưng chưa phải là tháo chạy. Còn 28% tài sản crypto của các quỹ Nhật vẫn đang trong ví lạnh.
Contrarian
Hầu hết mọi người đều nghĩ: “BOJ tăng lãi suất => crypto giảm.” Nhưng câu chuyện luôn có mặt tối. Hãy nghĩ ngược lại:
Góc kỹ thuật: Khi BOJ tăng lãi suất, các ngân hàng Nhật Bản sẽ tăng lãi suất huy động. Điều này có thể thúc đẩy các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản tìm kiếm lợi suất cao hơn ở các thị trường nước ngoài, bao gồm cả DeFi. Thực tế, các quỹ hưu trí Nhật Bản đã tăng phân bổ vào Bitcoin ETF gần đây. Nếu JGB không còn hấp dẫn, họ có thể đổ vào crypto như một kênh đầu tư thay thế.
Góc tâm lý: Các quỹ carry trade đã đóng vị thế từ tháng 5/2024 khi tỷ giá USDJPY chạm 160. Họ đã chốt lời và chờ đợi. Nếu BOJ tăng lãi suất quá nhanh, yên sẽ tăng mạnh, khiến cho việc mua lại Bitcoin bằng yên trở nên rẻ hơn. Điều này tạo ra một đợt mua mới từ nhà đầu tư Nhật Bản. Như Warren Buffett từng nói: “Hãy tham lam khi người khác sợ hãi.”
Tôi đã thấy điều này trong mùa đông 2022: Khi Fed tăng lãi suất, mọi người nghĩ crypto sẽ chết. Nhưng rồi các tổ chức Nhật Bản đã mua Bitcoin khi giá 16.000 USD. Kết quả? Họ đã gấp 4 lần trong 18 tháng. BOJ tăng lãi suất có thể tạo ra cơ hội mua vào tương tự nếu chúng ta nhìn vào dòng tiền thông minh.
Takeaway
BOJ đang ở ngã ba đường – nhưng câu hỏi không phải là “tăng hay giảm”, mà là “nhanh đến mức nào?” Nếu tốc độ tăng chậm (25bp mỗi quý), thị trường sẽ hấp thụ. Nếu nhanh (25bp mỗi cuộc họp), chúng ta sẽ thấy một sự kiện thanh lý từ các quỹ carry trade.
Hãy nhìn vào đôi mắt của các trader trên sàn – họ đang hoảng loạn bán tháo. Nhưng mắt tôi lại thấy sự tĩnh lặng. Bởi vì trong lịch sử, mỗi lần BOJ làm thị trường ngạc nhiên, những người mua ở vùng panic đều kiếm được lợi nhuận lớn. Quay về điểm zero, đọc lại Genesis Block – “The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks.” Khi các ngân hàng trung ương thắt chặt, Bitcoin lại trở thành nơi trú ẩn. Chỉ có những kẻ săn mồi thực sự mới biết chờ đợi.