Thanh khoản đang di cư. Theo dấu nó.
Berlin vừa gửi một tín hiệu. Thủ tướng Đức kêu gọi đối thoại với Trung Quốc về “thao túng tiền tệ”. Một câu nói ngắn. Nhưng trong bối cảnh thanh khoản toàn cầu đang dịch chuyển khỏi các tài sản rủi ro, bất kỳ tín hiệu nào từ Đức – nền kinh tế lớn nhất châu Âu – cũng có thể khuếch đại dòng chảy vốn.
Hãy nhìn vào bản đồ thanh khoản. Cuối 2023, Fed giữ lãi suất cao, đồng USD mạnh. Dòng tiền chảy vào Mỹ. Trung Quốc đối mặt với áp lực giảm phát và xuất khẩu chững lại. Đức – đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong EU – chứng kiến thâm hụt thương mại kỷ lục 260 tỷ euro vào năm 2023. Khi một quốc gia thấy hàng hóa của mình bị cạnh tranh bởi giá rẻ, họ tìm công cụ. Công cụ đó không còn là thuế quan – vì WTO đã suy yếu. Công cụ đó là tỷ giá.
Đây không phải lần đầu. Năm 2018, Mỹ gọi Trung Quốc là “thao túng tiền tệ”. Giờ đến lượt Đức. Nhưng có một điểm mù: trong khi Berlin chỉ trích, đồng Nhân dân tệ thực tế đã tăng giá 4% theo tỷ giá thực vào năm 2023 (theo BIS). Cáo buộc “thao túng” đang che giấu một cuộc chiến sâu hơn: cuộc chiến giành thị trường xe điện. Trung Quốc đã vượt Nhật Bản để trở thành nước xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới năm 2023. Đức – quê hương của Volkswagen, BMW – mất thị phần tại chính Trung Quốc (từ 25% năm 2019 xuống 16%). Cáo buộc về tỷ giá chỉ là một cái cờ giả. Thực tế là nỗi sợ mất đi lợi thế công nghệ.
Dựa trên kinh nghiệm phân tích chính sách tiền tệ của tôi tại IMF, tôi nhận thấy một xu hướng: khi một quốc gia mất năng lực cạnh tranh thực sự, họ tấn công bằng công cụ tiền tệ. Đức không đơn độc. EU đã khởi xướng điều tra chống trợ cấp đối với xe điện Trung Quốc. Nếu Đức thành công trong việc gây áp lực lên RMB, đồng tiền Trung Quốc có thể bị buộc phải tăng giá. Điều đó sẽ làm giảm xuất khẩu của họ. Nhưng nó cũng sẽ làm xói mòn niềm tin vào hệ thống tiền tệ toàn cầu.
Góc nhìn phản trực giác: Chính Đức từng hưởng lợi từ đồng euro yếu trong giai đoạn 2010-2015, giúp hàng xuất khẩu của họ cạnh tranh. Cáo buộc “thao túng” có mùi đạo đức giả. Hơn nữa, crypto community (đặc biệt là Bitcoin maxis) thường dùng câu chuyện “thao túng tiền tệ” để quảng bá phi tập trung hóa. Nhưng sự thật phức tạp hơn: can thiệp tỷ giá của Trung Quốc không phải là thao túng theo nghĩa đen – họ duy trì một hệ thống tỷ giá có quản lý, minh bạch hơn nhiều so với các nước phương Tây nghĩ. Nếu EU tiếp tục leo thang, họ có nguy cơ phá vỡ nền tảng của thương mại đa phương.
Đối với nhà đầu tư crypto, tín hiệu này không nên bỏ qua. Sự phân mảnh của hệ thống tiền tệ toàn cầu có lợi cho các tài sản không biên giới như Bitcoin. Nhưng hãy cẩn thận: nếu EU và Mỹ cùng gây áp lực lên RMB, các stablecoin neo theo USD (như USDT, USDC) có thể chịu tác động gián tiếp từ biến động tỷ giá chéo. Hơn nữa, nếu Trung Quốc phản ứng bằng cách đẩy mạnh CBDC (e-CNY) ra thế giới, thì cuộc chiến này sẽ trở thành một cuộc đua tiền tệ số hóa.
Tóm lại: đừng nhìn vào tỷ giá. Hãy nhìn vào dòng thanh khoản đang di cư từ các tài sản phụ thuộc chính sách sang các tài sản phi chính phủ. Khi các quốc gia bắt đầu chỉ tay vào nhau, đó là lúc bạn nên đặt cược vào thứ không ai có thể thao túng.