Gần 70% tổng sản lượng GPU NVIDIA H100 dự kiến trong năm 2025 đã được đặt mua bởi một thực thể duy nhất. Không phải là một quỹ đầu tư mạo hiểm nào đó. Đó là một loạt các công ty công nghệ và trung tâm dữ liệu có liên kết chặt chẽ với nhau, dưới sự định hướng của một quốc gia gần gũi về mặt địa lý nhưng lại xa cách trong câu chuyện crypto: Trung Quốc. Khi những con số thống kê khô khan này xuất hiện trên dashboard của tôi tuần trước, tôi biết mình vừa nhìn thấy một tín hiệu báo động sớm cho toàn bộ lĩnh vực decentralized computing.
Hãy tưởng tượng một thị trường toàn cầu. Bên kia là một gã khổng lồ với ngân sách nhà nước vô hạn, sẵn sàng chi hàng chục tỷ đô la để xây dựng những trang trại máy tính khổng lồ nhằm giành chiến thắng trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI). Bên này là hàng nghìn chiếc máy tính nhỏ lẻ, rải rác khắp thế giới, được kết nối với nhau bằng giấc mơ về một tương lai mở và phi tập trung. Đây chính là bối cảnh mà bài viết gần đây trên DeFi Daily News đã vẽ ra, và nó khiến tôi phải suy nghĩ lại về những gì mình đang theo dõi. Phương pháp của tôi luôn là nhìn vào dòng chảy tài sản vật chất trước khi nó chuyển thành tài sản số. Và ở đây, dòng chảy đó đang đổ dồn về một hướng.
Chúng ta đang nói về điều gì? Không chỉ là việc Trung Quốc đang đầu tư vào AI. Vấn đề là họ đang thay đổi căn bản nền kinh tế của thứ hàng hóa thiết yếu nhất cho thế giới số: 'compute power' (sức mạnh tính toán). Trong quá khứ, tôi từng viết vài bản phân tích sâu về sự di cư của các thợ đào Bitcoin sau lệnh cấm của Trung Quốc năm 2021. Sự kiện đó đã không giết chết mạng lưới, nó phân tán nó ra toàn cầu. Nhưng câu chuyện lần này khác. Nó không phải về việc cấm một loại tiền tệ, mà là về việc xây dựng một hệ thống thay thế cho nền tảng vốn có của nó. Dữ liệu từ các kênh cung ứng cho thấy, chỉ riêng các nhà sản xuất ở Trung Quốc đã chiếm hơn 65% lượng GPU NVIDIA A100 và H100 bán ra trên toàn thế giới trong nửa đầu năm nay. Họ không mua để khai thác Bitcoin. Họ mua để chạy các mô hình AI. Nhưng kết quả lại giống nhau: nguồn cung GPU cho phần còn lại của thế giới bị thắt chặt, và giá thuê máy chủ trên các nền tảng như Akash Network (AKT) hay io.net tăng vọt 40% chỉ trong quý gần đây. Dữ liệu không biết nói dối, nhưng tôi thì có. Và trực giác của tôi mách bảo rằng sự thiếu hụt này không phải là tạm thời. Nó là kết quả của một kế hoạch có chủ đích.
Điểm mấu chốt nằm ở chi phí vận hành. Một thợ đào Bitcoin cá nhân phải trả giá điện trung bình 0.05-0.12 USD/kWh. Một trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn được trợ cấp bởi nhà nước có thể hạ giá thành này xuống còn 0.02-0.03 USD/kWh. Lợi thế chi phí này là rất lớn và nó tạo ra một rào cản gia nhập khổng lồ cho bất kỳ ai muốn xây dựng một mạng lưới tính toán phi tập trung cạnh tranh. Đây không phải là một cuộc chơi về công nghệ nữa, mà là về quy mô vốn và địa chính trị. Tôi nhớ lại năm 2020, khi phân tích lỗ hổng trong giao thức Harvest Finance. Khi đó, tôi chỉ cần tìm ra một điểm yếu trong mã nguồn là đủ. Với bài toán này, không có một dòng code nào sửa được. Chúng ta đang đối mặt với một vấn đề cấu trúc.
Nhưng hãy cẩn thận với sự suy diễn tuyến tính. Việc Trung Quốc thống trị thị trường GPU không đồng nghĩa với việc ngay lập tức các mạng lưới decentralized compute sẽ sụp đổ. Mối quan hệ ở đây là tương quan, không phải nhân quả. Có một điểm mù mà nhiều nhà phân tích bỏ qua: nhu cầu về sức mạnh tính toán cho các ứng dụng cụ thể. Thị trường không chỉ có một loại 'compute'. Các mô hình AI lớn (LLM) cần hàng nghìn GPU đồng thời trong một cụm, đó là điểm mạnh của các trung tâm dữ liệu tập trung. Trong khi đó, việc tạo bằng chứng không kiến thức (ZK-proof) cho các Layer 2 Ethereum lại cần tính toán song song hóa không hoàn hảo, phù hợp hơn với các mạng lưới phân tán. Nhìn vào dữ liệu giao dịch của Akash Network, tôi thấy nhu cầu về GPU cho các tác vụ ZK và render phim hoạt hình vẫn đang tăng trưởng ổn định, thậm chí còn tăng nhanh hơn so với các dự án đào coin thuần túy. Vũ khí thực sự của các dự án DePIN không phải là cạnh tranh về giá rẻ với các 'ông lớn', mà là cung cấp một loại dịch vụ linh hoạt, không bị kiểm duyệt và phù hợp cho các thị trường ngách.
Vậy, chiến lược cho những người đang nắm giữ các token như Render Network (RNDR) hay Akash Network (AKT) là gì? Tuần tới, tôi sẽ không nhìn vào biểu đồ giá. Tôi sẽ theo dõi hai tín hiệu cụ thể. Thứ nhất, tỷ lệ sử dụng GPU thực tế trên các mạng lưới này. Nếu nó vẫn duy trì trên 60% và giá thuê không giảm mạnh, điều đó có nghĩa là nhu cầu thực sự từ các nhà phát triển đang tồn tại. Thứ hai, bất kỳ tuyên bố chính sách nào từ Trung Quốc về việc hạn chế xuất khẩu dịch vụ tính toán ra nước ngoài. Điều đó sẽ vô tình tạo ra một 'thiên đường' cho các lời giải phi tập trung, giống như lệnh cấm ICO của Trung Quốc năm 2017 đã vô tình thúc đẩy sự bùng nổ của DeFi sau này. Cuộc chơi không nằm ở chỗ cố gắng đánh bại nhà nước về quy mô. Cuộc chơi nằm ở chỗ trở nên không thể thiếu trong những góc khuất mà nhà nước không thể chạm tới.